Cardiovasculaire Geneeskunde.nl

Niet-werkzame chemische vorm van statines blijkt oorzaak spierpijn

Nieuws - Sep. 4, 2015

Een onderzoeksteam van het Radboudumc toont aan dat statines de functie van mitochondriën in spiercellen remmen. Het team laat dat niet alleen in spiercellen zien, maar ook in de spieren van de groep patiënten met spierpijn na statinegebruik.
Tom Schirris, onderzoeker en eerste auteur van het artikel in Cell Metabolism legt uit: “In het lichaam komen statines in twee chemische vormen voor; als zuur en als lacton. Beide vormen kunnen in elkaar overgaan, maar alléén de zuurvorm zorgt voor de cholesterolverlaging. De lactonvorm doet dat niet. In ons onderzoek zien we verder dat juist de niet-werkzame lactonvorm de spierklachten geeft en niet de zuurvorm.” Spierklachten ontstaan doordat de lactonvorm de werking van de mitochondriën aantast.
 
Nader onderzoek laat zien dat de lactonvorm een essentieel onderdeel van de energieproductie in die mitochondriën remt. Russel: “Het gaat om de ademhalingsketen in de mitochondriën, de keten waarin de cel door verbruik van zuurstof energie genereert. Die wordt sterk belemmerd. Verder tonen we ook aan dat de statines gedurende de behandeling ophopen in de spier. De stapeling van statines draagt verder bij aan de remming van de optimale werking van de mitochondriën.”
Schirris: “De resultaten van onze studie maken het mogelijk om onderdelen van deze ‘statinestofwisseling’ nog verder te gaan ontrafelen. Daar zitten nog een aantal andere aspecten aan die erg interessant zijn om verder uit te zoeken. Verder gaan we, nu we het moleculaire mechanisme hebben gevonden dat de spierpijn veroorzaakt, ook gericht zoeken naar nieuwe mogelijkheden om de spierpijn te verminderen of te voorkomen.”
 
Bij de introductie van statines in 1978 werd het risico op spierklachten geschat op 0,01 tot 0,1 procent. Nu, bijna vier decennia later, is bekend dat de mildere spierklachten voorkomen bij ruim twintig procent van alle gebruikers. De spierklachten variëren van stijfheid in armen en benen tot flinke spierpijn die mensen belemmert in hun dagelijkse activiteiten. Voor deze spierpijn zijn als risicofactoren onder andere genoemd het type statine, leeftijd, geslacht, opname en metabolisme in de lever, etniciteit en het gelijktijdig gebruik van andere medicatie.
Tot op heden werd de remming van de mitochondriële functie voornamelijk toegeschreven aan de verminderde aanwezigheid van bouwstenen van de cel, waarbij cholesterol nodig is voor de productie. Een voorbeeld hiervan is co-enzym Q , een vrij verkrijgbaar voedingssupplement, waarvan gedacht wordt dat het helpt bij spierklachten door statinegebruik. De gunstige effecten hiervan zijn echter maar zeer beperkt.
 

Bron

Persbericht Radboudumc 2 september
Het artikel in  Cell Metabolism: Schirris TJJ, G. Renkema R, Ritschel T et al., Cell Metabolism 2015. Statin-induced myopathy is associated with mitochondrial complex III inhibition

Deel deze pagina met collega's en vrienden: