Cardiovasculaire Geneeskunde.nl

Voor het eerst remissie van T2DM gezien in gerandomiseerde dieetstudie

Primary care-led weight management for remission of type 2 diabetes (DiRECT): an open-label, cluster-randomised trial

Lean MEJ, Leslie WS, Barnes AC et al., - The Lancet, Available online 5 December 2017. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(17)33102-1

Scroll naar beneden om onze slide set over deze studie te downloaden

Achtergrond

De huidige richtlijnen voor management van type 2 diabetes (T2DM) richten zich met name op farmacologische behandeling om bloedglucose en het verwante verhoogde CV risico te verlagen. De levensverwachting is echter nog steeds aanzienlijk lager in T2DM patiënten.

De ‘twin cycle hypothese’ [1] stelt dat T2DM specifiek wordt veroorzaakt door overmatige opstapeling van vet in de lever en pancreas. Toen de hypothese werd getest door een negatieve energiebalans te induceren met een 600-700 kcal/dag-dieet, normaliseerde lever-insulineresistentie en vetcontent binnen 7 dagen, en de eerste-fase insulinerespons en pancreas-vetcontent normaliseerde in 8 weken [2]. Vervolgens liet een parallelgroep-studie zien dat de onderliggende veranderingen stabiel waren gedurende 6 maanden iso-calorisch eten [3].

De huidige studie testte of een dergelijke interventie praktisch is in eerstelijnszorg, aangezien andere studies die gewichtsverlies van ten minste 10-15 kg lieten zien en normalisatie van bloedglucose in mensen met T2DM sinds korte tijd, geen aanhoudende ziekteremissie lieten zien [4-7].

De Diabetes Remission Clinical Trial (DiRECT) [8] was een open-label, cluster-gerandomiseerde studei in 49 huisartspraktijken (eenheid van randomisatie) in delenemers die binnen de afgelopen zes jaar werden gediagnosticeerd met T2DM, BMI tussen 27 en 45 kg/m2. Huidig insulinegebruik, HbA1c >12%, >5kg gewichtsverlies in de afgelopen 6 maanden, een recente eGFR <30 mL/min/1.73m2 en ernstige of instabiele HF waren enkele van de exclusiecriteria. Na beoordeling van de data van de eerste praktijken die aan de studie begonnen, werd de diagnose van T2DM herzien naar de meest recente HbA1c waarde hoger dan 6.0% moest zijn, en als het <6.5% was moest de persoon nog steeds antidiabetische medicatie krijgen.

Deelnemers in de interventiegroep werden gevraagd het Counterweight-Plus dieetprogramma [9] te volgen, en te streven naar het bereiken en behouden van ten minste 15 kg gewichtsverlies. Een totaal dieet-vervangende fase met een laag-calorisch vloeibare formule (825-853 kcal/dag, 59% koolhydraten, 13% totaal vet, 26% eiwit, 2% vezels) werd gebruikt voor 3 maanden, gevolgd door gestructureerde voedsel-reïntroductie van 2-8 weken (ongeveer 50% koolhydraten, 25% totaal vet, 15% eiwit) en een doorlopend gestructureerd programma met maandelijkse bezoeken voor langetermijnbehoud van gewichtsverlies. Alle orale antidiabetische medicatie werd gestopt op dag 1 van het programma, met standaardprotocollen voor herstarten volgens nationale richtlijnen. Antihypertensieve middelen werden gestaakt gezien de snelle BP-dalingen die worden gezien na starten van een laagenergetisch dieet. Bij de start van voedselintroductie werden strategieën voor fysieke activiteit geïntroduceerd om deelnemers in de interventiegroep te helpen hun individuele haalbare maximum te bereiken en behalen.

Belangrijkste resultaten

Conclusie

Deze resultaten laten zien dat T2DM sinds tot 6 zes jaar omgekeerd kan worden door gewichtsverlies, met hulp van een evidence-based gestructureerd dieetprogramma, gegeven in gemeenschapssetting, door eerstelijns zorgpersoneel. Bijna een kwart van de deelnemers die de interventie volgde bereikte ten minste 15 kg gewichtsverlies na 12 maanden, en de helft behield een daling van ten minste 10 kg. Bijna de helft van de patiënten in de interventiegroep had geen diabetes meer, en nam geen antidiabetische medicatie meer. Remissie bleek nauw gerelateerd aan de mate van gewichtsverlies die na 12 maanden nog behouden was. Dit cohort zal voor ten minste vier jaar verder gevolgd worden.

Redactioneel commentaar

Tot op heden waren nog geen grootschalige, gerandomiseerde studies beschikbaar over de effecten van niet-farmacologische behandeling op remissie van T2DM in patiënten op antidiabetische medicatie. Uusitupa [10] concludeert dat de bereikte resultaten indrukwekkend zijn en sterke onderbouwing leveren voor de visie dat T2DM in nauw verband staat met overmatige vetmassa in het lichaam. Deze resultaten, samen met enkele andere studies over T2DM preventie en enkele kleinere interventiestudies wijzen in de richting dat gewichtsverlies het primaire doel moet zijn in de behandeling van T2DM, aangezien het ‘resulteert in verbeterde insulinegevoeligheid in de spieren en de lever, het vetgehalte in de organen vermindert, en het kan insulinesecretie verbeteren. Op lange termijn kan gewichtsverlies helpen om β-cell massa te behouden. Een van de mogelijke mechanismen zou een lager vetgehalte van de pancreas kunnen zijn, maar meer mechanistische studies moeten worden gedaan.” De role van lichamelijke activiteit en kwaliteit van het eten, inclusief de samenstelling qua vezels en vetzuren, zijn ook belangrijk wanneer het langetermijnsucces van preventie en behandeling van T2DM wordt beschouwd.

De langetermijnresultaten van de DiRECT-studie zijn belangrijk, omdat opnieuw aankomen na een interventie vaak voorkomt in dieetstudies in zowel niet-diabetische als diabetische populaties. Uusitupa merkt op dat ‘In het licht van de resultaten van de DiRECT studie moet een niet-farmacologische benadering opleven. In de klinische praktijk resulteren anti-diabetische middelen zelden tot normalisatie van het glucosemetabolisme als de leefstijl van een patiënt niet verandert.” Uusitupa denkt dat het moment van diagnose van diabetes mogelijk het beste moment is om gewichtsverlies en leefstijlveranderingen te starten, omdat de motivatie van een patiënt dan vaak hoog is.

Referenties

Toon referenties

Download onze slide set over deze studie Vind dit artikel online bij The Lancet

Klik om de slides te bekijken