Cardiovasculaire Geneeskunde.nl

Rivaroxaban plus aspirine vermindert CV en ernstige nadelige been-events, maar verhoogt bloeding in patiënten met stabiele CAD en PAD

Rivaroxaban with or without aspirin in patients with stable coronary artery disease: an international, randomised, double-blind, placebo-controlled trial

Connolly SJ, Eikelboom JW, Bosch J, et al. The Lancet 2018;391:205-218

Rivaroxaban with or without aspirin in patients with stable peripheral or carotid artery disease: an international, randomised, double-blind, placebo-controlled trial

Anand SS, Bosch J, Eikelboom JW, et al. The Lancet 2018;391:219-229

Achtergrond

Het gebruik van antistollingstherapie, antiplaatjesmiddel of een combinatie van deze twee heeft gemengde resultaten opgeleverd in de uitkomsten van patiënten met stabiele coronair arterieel vaatlijden (CAD) en perifeer arterieel vaatlijden (PAD). De factor Xa-remmer apixaban, in combinatie met antiplaatjestherapie, toonde geen vermindering van trombotisch events bij ACS patiënten in vergelijking met placebo, terwijl fatale en intracraniële bloedingen waren toegenomen [1]. Daarentegen verminderde rivaroxaban met aspirine in de ATLAS 2 trial het risico op ernstige ischemische events, de samengestelde uitkomst van beroerte, MI en CV sterfte en totale mortaliteit bij ACS patiënten, hoewel rivaroxaban alleen (5 mg tweemaal daags) intracraniële en fatale bloedingen verhoogde [2].

De Cardiovascular Outcomes for People using Anticoagulation Strategies (COMPASS) trial [3,4] was een multicenter, gerandomiseerde, dubbelblinde, placebo-gecontroleerde studie, waarbij 27395 patiënten met CAD of PAD werden geïncludeerd en het effect van een factor Xa remmer bovenop antiplaatjestherapie werd geëvalueerd. Patiënten met CAD (n=24824, mediane follow-up: 1.95 jaar) moesten ≥65 jaar oud zijn met gedocumenteerde atherosclerose, revascularisatie of twee van de volgende risicofactoren: roken, diabetes, eGFR<60 ml/min, HF of niet-lacunaire beroerte. Patiënten die in aanmerking kwamen voor het PAD cohort (n=7470, mediane follow-up: 21 maanden) hadden PAD van de benen, van de halsslagaders of CAD met een enkel-polsindex van <0.90.

Na een inloopperiode van 30 dagen werden de patiënten gerandomiseerd om een lage dosis rivaroxaban (2.5 mg tweemaal daags) plus aspirine (100 mg eenmaal daags), rivaroxaban alleen (5 mg tweemaal daags) of aspirine alleen (100 mg) te ontvangen. Het primaire resultaat was een samenstelling bestaande uit beroerte, MI of CV sterfte. De primaire PAD uitkomst was ernstige nadelige been-events, waaronder ernstige amputaties. Er waren drie secundaire uitkomsten: een samenstelling van coronaire hartziekte (CHD) sterfte, MI, ischemische beroerte, of acute ischemie in de benen; het optreden van MI, ischemische beroerte, CV sterfte of acute ischemie in de benen; en algemene sterfte.

Belangrijkste resultaten

Patiënten met stabiele CAD (Connolly et al.)

Patiënten met PAD (Anand et al.)

Conclusie

Toevoeging van een lage dosis rivaroxaban aan aspirine vermindert ernstige CV events en been-events bij patiënten met stabiele CAD of PAD. Er is echter ook een verhoogd risico op bloedingen, hoewel er weinig kritieke of fatale bloedingen zijn opgetreden met combinatiebehandeling. Daarom kan een lage dosis rivaroxaban in combinatie met aspirine klinisch voordeel geven in een brede groep patiënten met CAD en PAD.

Referenties

Toon referenties

Vind Connolly et al online op The Lancet 2018 Vind Anand et al online op The Lancet 2018