Cardiovasculaire Geneeskunde.nl

Tijd-tot-voordeel varieert aanzienlijk tussen cholesterolverlagende middelen

Variations in time to benefit among clinical trials of cholesterol-lowering drugs

Barter PJ & Waters DD - J Clin Lipidol. 2018;12(4):857-862.

Introductie en methoden

Wanneer klinische studieresultaten worden geanalyseerd, krijgt het verloop van de uitkomstencurves veel aandacht. Het punt waar de curves uiteen gaan lopen is vaak het centrum van interesse. Dit punt wordt hier gezien als tijd-tot-voordeel (time to benefit: TTB).

TTB is interessant omdat het inzicht kan geven in het werkingsmechanisme van de geteste behandeling. Bovendien is TTB een relevante overweging in het besluit of en wanneer een klinische trial gestopt wordt in verband met futiliteit; er bestaan voorbeelden van studies waarin de curves nauwelijks uiteen liepen tot na 2-3 jaar, maar waarin wel een statistisch significant voordeel werd behaald. Voorstellen gaan op dat TTB overwogen moet worden bij besluiten over of oudere patiënten met meer aandoeningen en verminderde levensverwachting wel of niet behandeld moeten worden [1].

Deze studie beoogde TTB tussen klinische trials van cholesterolverlagende middelen te vergelijken. 24 Studies met positieve uitkomsten werden geïncludeerd in de analyse. TTB werd bepaald door visuele inspectie van de primaire eindpuntcurves. Deze methode heeft geen statistische validiteit, aangezien in de meeste gevallen op het punt waar de curves zich scheiden, het verschil nog geen statistische significantie benadert. Het moet worden opgemerkt dat deze analyse een benadering is, aangezien het niet direct is afgeleid van patiëntgegevens.

Belangrijkste resultaten

Discussie

De auteurs sommen een aantal factoren op die mogelijk TTB kunnen beïnvloeden in cholesterol-verlagende studies, welke overwegen moeten worden wanneer de resultaten worden geïnterpreteerd.

Deze factoren verklaren niet het verschil gezien in TTB tussen atorvastatine- en andere statinestudies. Sommige studies doen vermoeden dat atorvastatine een actieve metaboliet heeft die als antioxidant werkt, en dat dit een gunstig effect op lipoproteïnen heeft [2-4], maar het is speculatief om te zeggen dat dit gerelateerd is aan de kortere TTB.

Deze inzichten kunnen informatief zijn voor diegenen die klinische trials voor lipidenverlagende middelen opzetten of het ontwerp ervan evalueren. Voor de meeste van deze middelen moet geen vroeg voordeel worden verwacht. Het kan zijn dat het voortijdig stoppen van een trial vanwege futiliteit (eventcurves die niet uiteen lopen) maakt dat een later voordeel van de actieve drug gemist wordt. Vals-negatieve studies hebben een negatieve invloed op het hele werkveld, niet alleen om financiële redenen, maar het kan ook ontwikkeling van andere middelen in een klasse beïnvloeden, evenals het begrip van pathofysiologie en de aangrijpingspunten van therapie.

Conclusie

TTB liet een grote variatie (1-36 maanden) zien tussen verschillende studies naar lipidenverlagende behandelingen, waarbij statines kortere TTB’s lieten zien dan andere lipidenverlagende middelen. In trials die nieuwe lipidenverlagende therapieën evalueren, is geduld geboden voordat futiliteit wordt uitgeroepen, aangezien het voordeel pas na twee jaar kan ontwikkelen.

Referenties

Toon referenties

Vind dit artikel online op J Clin Lipidol