Geslachtsverschillen onder ATTR-CM-patiënten in de klinische praktijk

Een monocentrische retrospectieve cohortstudie toonde geslachtsspecifieke verschillen in diagnostische vertraging, klinisch beeld en ziektebeloop bij patiënten met transthyretine-gemedieerde amyloïdcardiomyopathie (ATTR-CM).

Deze samenvatting is gebaseerd op de publicatie van Vogel J, Jura S, Settelmeier S, et al. - Sex-specific differences in cardiac transthyretin amyloidosis: addressing the diagnostic gap in women. Eur Heart J Open. 2026;6(1):oeaf175. doi: 10.1093/ehjopen/oeaf175

Introductie en methoden

Achtergrond

Transthyretine-gemedieerde amyloïdcardiomyopathie (ATTR-CM) is een progressieve en dodelijke ziekte die wordt gekenmerkt door de afzetting van amyloïdfibrillen, die bestaan uit verkeerd gevouwen aggregaten van transthyretine (TTR), in het myocardium. De man-vrouwverhouding is ongeveer 10:1. Vrouwen lijken echter ondervertegenwoordigd te zijn in ATTR-CM-diagnoses [1], mogelijk omdat de meeste grote studies voornamelijk mannelijke patiënten hadden geïncludeerd [2,3]. Om de vroege detectie van ATTR-CM bij vrouwen te verbeteren, zouden geslachtsspecifieke diagnostische criteria nuttig kunnen zijn.

Doel van de studie

Het doel van de studie was om te onderzoeken of er geslachtsspecifieke verschillen zijn in het klinisch beeld, de diagnosestelling en de klinische uitkomsten bij patiënten met ATTR-CM.

Methoden

In een retrospectief cohortonderzoek werden 240 patiënten geïncludeerd die in de periode 2018-2024 in het West German Amyloidosis Center in Essen, Duitsland de diagnose ATTR-CM hadden gekregen, van wie 34 (14,2%) vrouwen waren. Klinische, laboratorische en echocardiografische parameters, evenals de uitkomsten na 6 en 12 maanden behandeling met een TTR-stabilisator, werden verzameld.

Uitkomstmaat

De primaire uitkomstmaat was diagnostische vertraging, gedefinieerd als de tijd tussen de eerste gedocumenteerde klacht of de eerste identificeerbare afwijking (bijvoorbeeld bij echocardiografie, MRI of scintigrafie) en de bevestiging van de diagnose ATTR-CM.

Belangrijkste resultaten

Laboratorische en echocardiografische parameters

• Op het moment dat de diagnose werd gesteld, hadden vrouwen een lagere mediane hs-cTnI-waarde dan mannen (30 ng/l; IQR: 14-81 vs. 45 ng/l; IQR: 27-72; P=0,042) en een slechtere nierfunctie, zoals bleek uit een lagere gemiddelde ± SD eGFR (53,2 ± 18,8 ml/min/1,73 m² vs. 60,1 ± 18,6 ml/min/1,73 m²; P=0,046).
• Er was geen verschil in de mediane NT-proBNP-waarde tussen vrouwen en mannen (3046 pg/ml; IQR: 907-4800 vs. 3216 pg/ml; IQR: 1686-6065; P=0,136), noch in de NYHA-functieklasse (P=0,855).
• Echocardiografie toonde dat vrouwen een hogere mediane LVEF hadden dan mannen (55%; IQR: 50-60% vs. 53%; IQR: 43-55%; P<0,001), een kleinere gemiddelde ± SD interventriculaire-septumdiameter (16,2 ± 4,5 mm vs. 18,1 ± 4,5 mm; P=0,026) en een verlaagd mediaan slagvolume (49 ml; IQR: 42-49 vs. 56 ml; IQR: 46-69; P=0,020).

Tijd tot diagnose

• De diagnostische vertraging duurde langer bij vrouwen dan bij mannen (mediane tijd: 750 vs. 86 dagen; P=0,022).
• In de subgroep van patiënten met volledige gegevens over het begin van hun klachten (n=185) was de mediane tijd tot de diagnose vergelijkbaar voor mannen en vrouwen (273 dagen; IQR: 73-744 vs. 312 dagen; IQR: 121-1050; P=0,421).

Klinische resultaten

• Bij aanvang van de studie werd 94% van de patiënten behandeld met tafamidis (dit was de enige TTR-stabilisator die in dit cohort werd gebruikt), waarbij het behandelpercentage vergelijkbaar was voor mannen en vrouwen (P=0,74). Tijdens de follow-up werd de tafamidisbehandeling bij 16,2% van de behandelde patiënten stopgezet.
• Na 6 en 12 maanden hadden vrouwen een hogere LVEF, een kleinere interventriculaire-septumdiameter en een lagere LV-myocardiummassa geïndexeerd naar lichaamsoppervlak, dan mannen (alle P<0,05).
• Na 6 maanden was de eGFR bij vrouwen lager dan bij mannen (P=0,047), maar na 12 maanden was er geen verschil tussen de geslachten (P>0,05).
• Er waren geen geslachtsverschillen in de hs-cTnI- en NT-proBNP-waarden, het slagvolume of de NYHA-functieklasse tijdens de follow-up (alle P>0,05).

Conclusie

Deze retrospectieve monocentrische cohortstudie onder patiënten met ATTR-CM liet geslachtsspecifieke verschillen zien in diagnostische vertraging, klinisch beeld – met name in echocardiografische bevindingen – en ziektebeloop in het eerste jaar na de diagnose. De auteurs merken op dat “het totale aantal geïncludeerde vrouwelijke patiënten opvallend laag was, waardoor vergelijkingen met het aanzienlijk grotere mannelijke cohort moeilijk waren en geslachtsspecifieke conclusies beperkt bleven. Dit roept de vraag op of de waargenomen verschillen daadwerkelijk een weerspiegeling zijn van geslachtsspecifieke ziekteverschijnselen of dat ze ten minste gedeeltelijk te wijten zijn aan onderdiagnostiek van cardiale amyloïdose bij vrouwen.”

Toch concluderen zij dat “[d]e huidige diagnostische drempels mogelijk geen adequate weerspiegeling zijn van ziektepatronen bij vrouwen, wat de noodzaak benadrukt van aan het geslacht aangepaste diagnostische criteria om vroege detectie en behandeling te verbeteren”.

Vind dit artikel online op Eur Heart J Open.

Referenties

1. Takashio S, Yamada T, Nishi M, Morioka M, Fujiyama A, Nakashima N, Hirakawa K, Hanatani S, Usuku H, Yamamoto E, Ueda M, Matsushita K, Tsujita K. Sex-related differences in the clinical characteristics of wild-type transthyretin amyloidosis cardiomyopathy. J Cardiol 2022;79:50–57.
2. Gillmore JD, Judge DP, Cappelli F, Fontana M, Garcia-Pavia P, Gibbs S, Grogan M, Hanna M, Hoffman J, Masri A, Maurer MS, Nativi-Nicolau J, Obici L, Poulsen SH, Rockhold F, Shah KB, Soman P, Garg J, Chiswell K, Xu H, Cao X, Lystig T, Sinha U, Fox JC. Efficacy and safety of acoramidis in transthyretin amyloid cardiomyopathy. N Engl J Med 2024;390:132–142.
3. Fontana M, Berk JL, Gillmore JD, Witteles RM, Grogan M, Drachman B, Damy T, Garcia-Pavia P, Taubel J, Solomon SD, Sheikh FH. Vutrisiran in patients with transthyretin amyloidosis with cardiomyopathy. N Engl J Med 2024;392:1870.