Meta-analyse over de gezondheidseffecten van bewerkte voedingsmiddelen

In een systematische review en meta-analyse werd een hogere inname van bewerkt vlees, met suiker gezoete dranken en transvetzuren in verband gebracht met een verhoogd risico op chronische ziekten zoals DM2, IHD en colorectale kanker.

Deze samenvatting is gebaseerd op de publicatie van Haile D, Harding KL, McLaughlin SA, et al. - Health effects associated with consumption of processed meat, sugar-sweetened beverages and trans fatty acids: a Burden of Proof study. Nat Med. 2025 Jul;31(7):2244-2254. doi: 10.1038/s41591-025-03775-8.

Introductie en methoden

Achtergrond

De consumptie van ultrabewerkte voedingsmiddelen, zoals bewerkt vlees, met suiker gezoete dranken (sugar-sweetened beverages, SSB’s) en transvetzuren (trans fatty acids; TFA’s), is geassocieerd met een verhoogd risico op chronische ziekten [1-2]. Er bestaat echter nog onzekerheid over de sterkte, consistentie en dosis-responsrelaties van deze associaties, grotendeels als gevolg van heterogeniteit tussen observationele studies.

Doel van de studie

In deze systematische review en meta-analyse evalueerden de auteurs de associaties tussen de consumptie van bewerkt vlees, SSB’s en TFA’s en het risico op DM2, ischemische hartziekte (IHD) en colorectale kanker.

Methoden

In deze studie werden Burden of Proof-methoden toegepast om de associatie te onderzoeken tussen bewerkt vlees en het risico op DM2, IHD en colorectale kanker; tussen SSB’s en DM2 en IHD; en tussen TFA’s en IHD.

Het aantal geïncludeerde studies en deelnemers per risico-uitkomstassociatie was als volgt:

• Bewerkt vlees:
  • DM2: 15 prospectieve cohortstudies en 1 geneste case-controlstudie, met in totaal 1.115.885 deelnemers en 64.607 DM2-events.
  • IHD: 11 prospectieve cohortstudies, met in totaal 1.173.821 deelnemers en 31.549 IHD-events.
  • Colorectale kanker: 18 prospectieve cohortstudies, met in totaal 2.678.052 deelnemers en 30.259 events van colorectale kanker.
• SSB’s:
  • DM2: 18 prospectieve cohortstudies en 1 geneste case-controlstudie, met in totaal 563.444 deelnemers en 39.505 DM2-events.
  • IHD: 8 studies, met in totaal 961.176 deelnemers en 24.542 IHD-events.
• TFA’s:
  • IHD: 6 prospectieve cohortstudies, met in totaal 226.509 deelnemers en 12.548 IHD-events.

Niet-lineaire dosis-responsrelaties werden gemodelleerd met behulp van spline-gebaseerde meta-regressie, waarbij rekening werd gehouden met heterogeniteit tussen studies en bias-covariaten. Conservatieve effectschattingen werden samengevat met behulp van de Burden of Proof-risicofunctie (BPRF) en vertaald naar een sterrensysteem dat de bewijskracht weerspiegelt.

Belangrijkste resultaten

• In vergelijking met geen consumptie was de inname van bewerkt vlees (0,6–57 g/dag) geassocieerd met een ≥11% hoger risico op DM2, terwijl een inname van 0,78–55 g/dag gepaard ging met een ≥7% hoger risico op colorectale kanker.
• Na correctie voor heterogeniteit tussen de studies werd een zwakke associatie waargenomen tussen de consumptie van bewerkt vlees en het risico op IHD.
• Consumptie van SSB’s (1,5–390 g/dag) was geassocieerd met een ≥8% hoger risico op DM2 en bij consumptie van 0–365 g/dag met een ≥2% hoger risico op IHD, vergeleken met geen consumptie.
• TFA-consumptie van 0,25–2,56% van de dagelijkse energie-inname was geassocieerd met een ≥3% hoger risico op IHD.
• Voor alle associaties nam het risico monotoon toe met de inname, waarbij de sterkste risicotoename werd waargenomen bij lage consumptieniveaus, ongeveer overeenkomend met één portie per dag of minder. De meeste associaties kregen een tweesterrenclassificatie, wat wijst op zwak of inconsistent bewijs; de associatie tussen bewerkt vlees en IHD kreeg een éénsterrenclassificatie.

Conclusie

Met behulp van conservatieve Burden of Proof-methoden laat deze studie zien dat de consumptie van bewerkt vlees, SSB’s en TFA’s is geassocieerd met een verhoogd risico op chronische ziekten. “Onze observatie dat de grootste toename in ziekterisico optreedt bij lage innameniveaus suggereert dat zelfs geringe, routinematige consumptie van deze voedingsrisicofactoren niet veilig is,” aldus de auteurs.

Vind dit artikel online op Nat Med.

Referenties

1. Mendoza, K. et al. Ultra-processed foods and cardiovascular disease: analysis of three large US prospective cohorts and a systematic review and meta-analysis of prospective cohort studies. Lancet Reg. Health Am. 37, 100859 (2024).
2. Srour, B. et al. Ultra-processed food intake and risk of cardiovascular disease: prospective cohort study (NutriNet-Santé). Br. Med. J. https://doi.org/10.1136/bmj.l1451 (2019).